Học gì để không bị “tụt hậu” trong kỷ nguyên AI và kinh tế số?

Trong bối cảnh đó, câu hỏi quan trọng không còn là “AI có thay thế con người hay không”, mà là ngành học nào sẽ giúp bạn làm việc tốt trong thời đại AI.

Học gì để không bị “tụt hậu” trong kỷ nguyên AI?

Thế giới việc làm đang thay đổi nhanh hơn bao giờ hết

Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, đặc biệt là AI và tự động hóa, đang tạo ra những thay đổi sâu rộng trong thị trường lao động toàn cầu. Một số công việc truyền thống đang dần bị thay thế hoặc tái cấu trúc, trong khi nhiều lĩnh vực mới lại xuất hiện với tốc độ rất nhanh.

Thời gian gần đây, thị trường quốc tế đã chứng kiến nhiều đợt cắt giảm nhân sự quy mô lớn liên quan đến việc ứng dụng AI. Công ty Fintech Block tại Mỹ đã gây chấn động khi công bố kế hoạch giảm hơn 4.000 nhân viên, tương đương gần một nửa lực lượng lao động. Tại Australia, công ty công nghệ WiseTech cũng thông báo sẽ cắt giảm 2.000 nhân sự trong vòng hai năm, tương đương gần một phần ba đội ngũ hiện tại. Một số bộ phận như phát triển sản phẩm hay dịch vụ khách hàng có thể giảm tới 50% nhân sự khi nhiều công việc được tự động hóa bằng AI.

Thế giới đang chứng kiến làn sóng sa thải nhân sự hàng loạt vì AI. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội rất lớn dành cho những ai có sự chuẩn bị từ sớm.

Xu hướng này không chỉ dừng lại ở ngành công nghệ. Trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng, tập đoàn Goldman Sachs ước tính AI có thể khiến 5.000–10.000 việc làm biến mất mỗi tháng. Citigroup đang lên kế hoạch cắt giảm 20.000 việc làm, trong khi Dow Jones đã giảm 4.500 nhân sự. Chỉ trong 6 tuần đầu năm, khảo sát tại Mỹ cho thấy gần 40.000 việc làm công nghệ đã bị xóa sổ.

Nhiều chuyên gia cho rằng làn sóng này giống với cuộc tái cấu trúc ngành sản xuất đầu những năm 2000, nhưng diễn ra ở quy mô toàn cầu và với tốc độ nhanh hơn nhiều. CEO Amazon Andy Jassy từng nhận định rằng rất nhiều công việc con người đã làm trong 20–30 năm qua sẽ không còn cần số lượng lao động lớn như trước.

Tuy nhiên, sự thay đổi này không chỉ mang đến rủi ro mà còn mở ra những cơ hội mới. Khi công nghệ phát triển, doanh nghiệp ngày càng cần những người hiểu công nghệ, hiểu kinh doanh và có khả năng thích nghi nhanh với môi trường số.

Những xu hướng nghề nghiệp đang định hình tương lai

Nhìn vào thị trường lao động hiện nay, có thể thấy một số xu hướng lớn đang định hình nhu cầu nhân lực trong nhiều năm tới.

Thứ nhất, công nghệ và AI đang trở thành nền tảng của hầu hết các ngành nghề. Không chỉ ngành IT mà nhiều lĩnh vực khác như tài chính, marketing, logistics hay sản xuất đều cần nhân sự có khả năng làm việc với dữ liệu, hệ thống số và các nền tảng công nghệ. Theo Diễn đàn Kinh tế Thế giới (World Economic Forum), trong vòng 5 năm tới, khoảng 44% kỹ năng của người lao động sẽ cần được cập nhật hoặc thay đổi để phù hợp với sự phát triển của công nghệ.

Trong tương lai, hiểu biết công nghệ không chỉ là yêu cầu đối với ngành IT mà còn trong nhiều lĩnh vực khác.

Thứ hai, kinh doanh và thương mại đang dịch chuyển mạnh sang môi trường số. Sự bùng nổ của thương mại điện tử, marketing số và nền kinh tế nền tảng khiến nhiều doanh nghiệp phải thay đổi cách tiếp cận khách hàng. Theo Statista, doanh thu dự kiến sẽ tăng trưởng với tốc độ 6.27%/năm, dẫn đến quy mô thị trường đạt 4.96 nghìn tỷ USD vào năm 2030, kéo theo nhu cầu lớn về nhân lực trong các lĩnh vực như marketing số, thương mại điện tử và quản trị kinh doanh trong môi trường số.

Thứ ba, chuỗi cung ứng và thương mại toàn cầu ngày càng đóng vai trò quan trọng. Khi hàng hóa, dịch vụ và dữ liệu di chuyển xuyên biên giới với tốc độ nhanh hơn, các ngành như logistics, kinh doanh quốc tế và quản lý chuỗi cung ứng trở thành mắt xích quan trọng trong nền kinh tế toàn cầu. Theo Allied Market Research, thị trường logistics toàn cầu dự kiến đạt hơn 20.1 nghìn tỷ USD vào năm 2033.

Logistics đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong kinh tế số.

Bên cạnh đó, dịch vụ và trải nghiệm khách hàng cũng trở thành yếu tố cạnh tranh cốt lõi của nhiều doanh nghiệp. Trong ngành du lịch, khách sạn hay bán lẻ, những người hiểu cách thiết kế trải nghiệm khách hàng và quản lý dịch vụ đang ngày càng được săn đón.

Những xu hướng này đang tạo ra nhiều ngành học và cơ hội nghề nghiệp mới cho thế hệ sinh viên trong tương lai.

Học sinh nên lựa chọn ngành học như thế nào?

Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, việc chọn ngành học không nên chỉ dựa trên xu hướng nhất thời mà cần cân nhắc giữa sở thích cá nhân, thế mạnh và khả năng thích nghi với tương lai.

Theo WIN World AI Index 2025, Việt Nam xếp thứ 6 toàn cầu, nằm trong top 10 quốc gia dẫn đầu về mức độ sẵn sàng và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Điều này cho thấy người Việt Nam có khả năng thích nghi khá nhanh với làn sóng công nghệ mới.

Bên cạnh việc lựa chọn ngành nghề theo xu hướng, học sinh cần cân nhắc đến sở thích, thế mạnh cá nhân và khả năng thích nghi với tương lai.

Tuy nhiên, để không chỉ “sử dụng” mà còn làm chủ công nghệ, học sinh cần bắt đầu từ việc hiểu rõ bản thân mình. Một số bạn thích làm việc với công nghệ, lập trình và giải quyết các bài toán kỹ thuật. Một số khác lại yêu thích môi trường kinh doanh, sáng tạo nội dung hoặc xây dựng thương hiệu. Trong khi đó, nhiều bạn phù hợp với những công việc mang tính hệ thống như tài chính, pháp lý, quản lý vận hành hoặc dịch vụ khách hàng.

Một lựa chọn ngành học phù hợp là ngành giúp bạn phát huy thế mạnh cá nhân, đồng thời thích nghi tốt với sự thay đổi của thị trường lao động trong tương lai.

Những ngành học tại NIIE đang mở ra nhiều cơ hội trong kỷ nguyên số

Tại Viện Đào tạo Quốc tế NTT, sinh viên có thể lựa chọn nhiều ngành học gắn liền với xu hướng phát triển của kỷ nguyên AI và kinh tế số.

Những bạn yêu thích công nghệ và phát triển giải pháp có thể theo đuổi các ngành như Công nghệ thông tin, với các hướng đào tạo về kỹ thuật phần mềm hoặc công nghệ và đổi mới sáng tạo. Bên cạnh đó, Công nghệ kỹ thuật ô tô cũng là lĩnh vực đang phát triển mạnh khi ngành công nghiệp xe thông minh và xe điện ngày càng phổ biến.

Với những bạn yêu thích kinh doanh và môi trường số, các ngành như Marketing (Marketing số và truyền thông xã hội), Thương mại điện tử hay Quản trị doanh nghiệp và công nghệ mang đến nhiều cơ hội phát triển trong nền kinh tế số.

Tại NIIE, sinh viên có rất nhiều ngành học gắn liền với xu hướng phát triển của kỷ nguyên AI và kinh tế số.

Nếu quan tâm đến thương mại quốc tế và vận hành hệ thống logistics toàn cầu, sinh viên có thể lựa chọn các ngành như Kinh doanh quốc tế hoặc Logistics và quản lý chuỗi cung ứng – những lĩnh vực đang có nhu cầu nhân lực rất lớn.

Trong khi đó, những bạn yêu thích lĩnh vực tài chính, pháp lý và hệ thống doanh nghiệp có thể theo đuổi các ngành như Kế toán (Kế toán tài chính) hoặc Luật kinh tế. Ngoài ra, với những sinh viên muốn làm việc trong môi trường dịch vụ và quản lý trải nghiệm khách hàng, Quản trị khách sạn cũng là một lựa chọn đáng cân nhắc.

Hành trình chọn ngành phù hợp bắt đầu từ việc hiểu chính mình

Chọn ngành học không chỉ là quyết định cho bốn năm đại học mà còn là bước khởi đầu cho hành trình nghề nghiệp lâu dài. Khi hiểu rõ xu hướng của thị trường và hiểu rõ bản thân mình muốn gì, bạn sẽ dễ dàng tìm thấy con đường phù hợp hơn.

Trong những bài tiếp theo của series “Học gì để không lỗi thời?”, NIIE sẽ tiếp tục chia sẻ chi tiết hơn về từng nhóm ngành và cơ hội nghề nghiệp trong kỷ nguyên AI và kinh tế số, giúp học sinh có thêm góc nhìn trước khi đưa ra lựa chọn quan trọng cho tương lai.